Ерлер мен әйелдердегі жалтарма және мазасыз түр: айырмашылық неде
Ерлер жақындықтан жиірек жалтарады, ал әйелдер жиірек мазасызданады деп саналады. Мұның қайсысын зерттеулер растайтынын, ал қайсысы жай ғана үйреншікті стереотип екенін талдаймыз.
Жынысқа қарай айырмашылық бар ма
Әртүрлі зерттеулер бойынша ерлер орташа есеппен жалтару бойынша, ал әйелдер мазасыздық бойынша сәл жиірек жоғарырақ балл алады. Бірақ бұл айырмашылықтар шағын, ал кейбір іріктемелерде мүлде табылмайды.
Байланысқа тәрбие, мәдениет және бұрынғы қарым-қатынас тәжірибесі әлдеқайда күштірек әсер етеді. Егер балалық шақта ұл балаға «жылама», ал қыз балаға «ыңғайлы бол» деп айтылса, бұл ересек қарым-қатынасқа жыныстың өзінен гөрі көбірек әсер етеді.
Сондықтан адамның жынысына қарап оның түрін болжау мүмкін емес. Ерлер арасында мазасыздар көп, әйелдер арасында жалтармалар көп, және екі жыныста да сенімді байланысы бар адамдар аз емес.
Тағы бір фактор – жас пен өмір кезеңі. Әртүрлі зерттеулер бойынша жастықта мазасыздық орташа есеппен жоғарырақ, ал жылдар өте және тұрақты қарым-қатынас тәжірибесімен ол жиі төмендейді – ерлерде де, әйелдерде де.
Жалтарма түр қалай көрінеді
Жалтарудың мәні біреу: тым жақын болып кеткенде, шегініп, өз кеңістігіңізді қайтарғыңыз келеді. Сырттай бұл әртүрлі көрінуі мүмкін.
Ерлерде жалтаруды жиі «мықты мінез» деп қабылдайды: ол күндіз жазбайды, өйткені бос емес, ұрыста үндемей қалып, басқа бөлмеге кетеді, «не сезініп тұрсың?» деген сұраққа «бәрі жақсы» деп жауап береді. Ата-анамен танысу ұсынысы кейінге қалдырылады.
Әйелдерде жалтару кейде тәуелсіздік пен мәңгі бос болмаудың астына жасырынады: жұмыс, спорт, құрбылар – және екеуіне арналған бірде-бір бос кеш жоқ. Ол оңай флирт жасай алады, бірақ болашақ туралы кез келген әңгімені әзілге айналдырады. Екеуінде де мұның артында тұрған басты нәрсе – суықтық емес, жалғыз жеңуге дағдылану.
Мазасыз түр қалай көрінеді
Мазасыз байланыс – сезімтал дабыл жүйесі: серіктестің мінез-құлқындағы кез келген өзгеріс бірдеңе дұрыс емес деген мүмкін белгі ретінде қабылданады.
Әйелдерде оны байқау оңайырақ, өйткені мәдениет сезім туралы айтуға көбірек рұқсат етеді. Ол хат алмасуды қайта оқиды, жауапсыз «желіде болды» дегенді көріп, тағы бір хабарлама жазады, содан кейін өкінеді. Демалысқа арналған жоспар бұзылса, ол «солай болады» деп емес, «бәлкім, мен оны жалықтырып жібердім» деп ойлайды.
Ерлерде мазасыздық көбіне қызғаныштың, бақылауға деген ұмтылыстың немесе тітіркенудің артына жасырынады. Ол серіктесі демалысқа достарымен кеткенде ренжуі, жолдан қоңырау шалуды сұрауы немесе жауаптың кешігуіне өткір әрекет етуі мүмкін. Сырттай бұл билікқұмарлыққа ұқсайды, ал ішінде – керексіз болып қалудың сол баяғы қорқынышы.
Стереотиптер неге кедергі келтіреді
«Ерлердің бәрі міндеттемеден қорқады» немесе «әйелдер үнемі өздерін қоздырады» деген сөздер зиянсыз болып көрінеді, бірақ олар нақты адамды көруге кедергі келтіреді. Мазасыз ер адам сезімдерінен ұялады, өйткені «солай болмауы керек». Жалтарма әйел той туралы армандамағаны үшін онда «бірдеңе дұрыс емес» дегенді естиді.
Стереотиптер жұпқа да кедергі келтіреді. Серіктес «ер адам болғандықтан» үндемейді деп алдын ала шешсеңіз, шын мәнінде не болып жатқанын сұрай алмайсыз. «Олардың бәрі қандай» дегеннен гөрі нақты мінез-құлық пен сезім туралы айтқан әлдеқайда пайдалы.
Мысалы, «сен де барлық еркектер сияқты тек өзіңді ойлайсың» дегеннің орнына былай айтуға болады: «ұрыстан кейін кеш бойы үндемегеніңде, маған мазасыз болады – екеумізге қалай жеңіл болатыны туралы келісейік».
«Мазасыз + жалтарма» жұбы
Бұл – ең танымал үйлесімдердің бірі. Бір серіктес жақындауға ұмтылады – жазады, кездесуді ұсынады, ұрысты дәл қазір талқылағысы келеді. Екіншісі бұл екпіннен алыстайды – қысқарақ жауап береді, жұмыста кешігеді, «уақыт беруді» сұрайды. Біреуі неғұрлым қуса, екіншісі соғұрлым алысқа кетеді, және шеңбер тұйықталады.
Есте сақтау маңызды: мұндай жұпта рөлдер кез келген болуы мүмкін. Мазасыз әйел, ал жалтарма ер адам болуы мүмкін – бірақ дәл сондай жиі керісінше болады, ал бір жынысты жұптарда бұл үйлесім сирек кездеспейді.
Мұндай қарым-қатынас тағдырдың еркіне қалмаған. Екеуі де өз стратегиясын түсінгенде, қуу мен қашудың орнына келісім пайда болады: мысалы, «ұрыстан кейін маған бір сағат тыныштық керек, бірақ әңгімеге міндетті түрде ораламын».
Мұнымен не істеу керек
Бірінші қадам – профиліңізді жынысқа қарап болжау емес, білу. Тест мазасыздық пен жалтару шкалаларында қай жерде екеніңізді көрсетеді, және қандай жағдайлар стратегияңызды ең қатты қосатыны түсініктірек болады.
Әрі қарай қарапайым нәрселер көмектеседі: қажеттіліктеріңізді сөзбен атау («кешігетініңді жазсаң, маған тынышырақ»), ұрыстағы үзілістер туралы келісу, әдетпен қуып немесе қашып бара жатқаныңызды байқау. Ескі сценарийлер бір қарым-қатынастан екіншісіне қайталанса, психологпен жұмыс қолдау бере алады.
Ең бастысы – ешбір стратегия адамды жаман серіктес етпейді. Әрқайсысы бір кезде қиындықпен күресуге көмектескен, ал енді оны сәл икемдірек етуге болады.
Егер жұпта болсаңыз, тестті екеуіңіз өтіп, нәтижелерді салыстыруға болады. Бұл әрқайсыңызға қасында өзін қауіпсіз сезіну үшін не керек екенін сабырмен талқылауға жақсы себеп.
Тақырыпқа қатысты мақалалар
Тегін тестті өту – 10 минут